آنالیز و شناسایی مواد

0
12

منظور از آنالیز، بررسی یا تحلیل بوده که اگر به تنهایی استفاده شود، به معنی تجزیه شیمیایی که در علم مواد مرسوم است نخواهد بود. امروزه آنالیز مواد مفهوم بسیار وسیع تری در مقایسه با کاربرد قدیمی آن پیدا کرده است. در گذشته چون علم شناسایی مواد فقط به کمک آنالیز شیمیایی یا تجزیه آنها صورت می گرفت، واژه آنالیز به مفهوم تجزیه به کار برده می شد. ولی امروزه شناسایی مواد به روش های گوناگونی انجام می گیرد. بنابراین واژه آنالیز فقط به مفهوم تجزیه مواد به روش شیمیایی نیست.

دسته بندی های گوناگونی برای روش های شناسایی مواد پیشنهاد شده است، ولی ساده ترین و قابل قبول ترین آنها بر مبنای ماهیت و روش شناسایی و یا آنالیز است.

اگر هدف از شناسایی، تعیین نوع عنصر موجود در نمونه باشد، در اصطلاح به این روش، آنالیز عنصری می گویند. در این حالت، نوع عنصر بدون توجه به ساختار بلورین آن تعیین می شود. بدین گونه شناسایی که از نظر تاریخی قدیمی ترین روش شناخته می شود، آنالیز شیمیایی نیز می گویند.

روش دیگر شناسایی، تعیین نوع فازهاست که به آنالیز فازی مشهور است و هدف از آن تعیین نوع ساختار بلورین یا کانی های موجود در ماده خواهد بود.

گروه دیگری از روش های شناسایی مواد، آنالیز ریزساختاری است. منظور از آنالیز یا شناسایی ریزساختاری همان روش شناسایی میکروسکوپی است. در این حالت، شکل، اندازه و توزیع فازها بررسی می شود.

همه روش های آنالیز و شناسایی مواد، در یکی از این سه گروه می گنجند. با این حال دو نوع آنالیز دیگر نیز وجود دارد که به خاطر اهمیت کاربردی و همچنین برخی تفاوت ها باید آنها را از این مجموعه جدا و به طور مستقل معرفی کرد. این دو نوع عبارتند از: آنالیز سطح و آنالیز حرارتی.

از آنجا که سطح مواد جامد به خاطر ارتباط با محیط اطراف وضعیت شیمیایی یکسانی با حجم نمونه ندارد، در بسیاری از کاربردها سطح نمونه نقش مهمتری را بازی می کند. بنابراین با تعیین آنالیز شیمایی کل نمونه، نمی توان در مورد آنالیز سطح قضاوت کرد.

گروه دیگری از روش های آنالیز و شناسایی، آنالیز حرارتی است که به عنوان روش های کمکی در خدمت شناسایی فازی عمل می کند. این روش ها اطلاعات بسیار مفیدی از رفتار حرارتی مواد در اختیار پژوهشگران می گذارند.

به طور خلاصه، روش های آنالیز و شناسایی به صورت زیر تقسیم بندی می شوند:

  • آنالیز سطح
  1. طیف سنجی الکترونی اوژه (AES)
  2. طیف سنجی الکترون پرتو اکس (XPS)
  3. طیف سنجی جرمی یون ثانویه (SIMS)
  • آنالیز عنصری
  1. طیف سنجی جذب اتمی (AAS)
  2. طیف سنجی نشری شعله (FES)
  3. فلورسانس پرتو اکس (XRF)
  • آنالیز فازی
  1. پراش پرتو اکس (XRD)
  • آنالیز ریزساختاری
  1. میکروسکوپ نوری (OM)
  2. میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)
  3. میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)
  • آنالیز حرارتی
  1. افتراقی (DTA)
  2. دیلاتومتری (TD)
  3. توزیع حرارتی (TGA)

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید